Phorcys | People, Planet, Profit… PHORCYS

Investeren in energiebesparing en opwekking duurzame energie

Weer een product van PHORCYS: Vanaf 1 november 2013 kunnen ondernemers/organisaties in Drenthe een energielening aanvragen bij Drentse EnergieOrganisatie voor energiebesparing of opwekking van duurzame energie. Klik hier voor meer info.

Een zonnige toekomst graag

Lokale opwekking van duurzame energie is maatschappelijk zeer noodzakelijk maar vaak nog niet kostenefficiënt, financieel gezien. Onlangs kon u in het FD nog lezen dat er in de eerste helft van 2012 in vergelijking met 2011 10% meer kolen wordt ingezet in de Europese energiemix: maatschappelijk niet wenselijk maar wel efficiënt. Immers, de grote, traditionele energieproducenten hebben er belang bij om hun bestaande centrales in de lucht te houden tegen de laagste kosten. En kolen zijn goedkoop, ondanks hun grote milieu-impact. Vanuit die gedachte is een duidelijke aanjaagrol van deze energieproducenten op een geliberaliseerde energiemarkt voor meer duurzame energieproductie, die nu vaak nog duurder is, niet logisch en realistisch. Daarom is het toe te juichen dat particulieren, individueel of in samenwerking met elkaar, het heft in eigen handen nemen: eigen én schone productie van elektriciteit uit een oneindige energiebron, tegen vaste prijzen! Particulieren jagen de markt voor duurzame energieproducten aan: zij zijn nu wel bereid te investeren in schone energieopwekking, want zij hebben ook geen enerVoorbeeldwoning in gemeente Leekgiecentrale te onderhouden. Gevolgen zijn nu al merkbaar: Energie komt weer dichter bij particulieren te staan en maakt hen bewust over hun eigen verbruik. De prijzen voor zonnepanelen zijn inmiddels fors gedaald. Hoewel duurder in gebruik dan kolencentrales, zullen  (bio)gasgestookte centrales in de toekomst een belangrijkere rol spelen als achtervang om de variatie in het aanbod van duurzame energieproductie op te vangen (bij voorkeur voorzien van CO2-opslag). Dit maakt de eerdergenoemde energiemix weer schoner! Hoewel het nu nog bescheiden stappen zijn in relatie tot de omvang van de totale energieproductie, markeren ze  wel het begin van de broodnodige energietransitie –van onderaf weliswaar- naar een koolstofarme en schone energiehuishouding.  En die is hard nodig willen wij de toekomst zonnig houden!

(Gepubliceerd in het Financieele Dagblad d.d. 8 november 2012)

Global Energy Assessment: “energierevolutie” nu nodig

Het Global Energy Assessment heeft op 27 september 2012 in Den Haag de resultaten bekend gemaakt van een 6 jaar lange internationale, wetenschappelijke en integrale studie, waarbij 300 auteurs en 200 reviewers waren betrokken. De studie biedt verschillende paden die leiden tot een mondiale vermindering van de energie-intensiteit (t.o.v. het BNP) met 40% in 2030, een significante reductie in broeikasgassen tot maximaal het niveau van 2 graden Celsius gemiddelde temperatuurstijging en een stijging van het aandeel hernieuwbare energie tot 30% in 2030. Het gaat om een “fundamental transformation” vergelijkbaar met de “industrial revolution” aldus de directeur van het onderzoek, professor Nakicenovic van IIASA in Oostenrijk. Belangrijke uitkomsten zijn o.a.:

  1. CO2-opslag (CCS) is nodig, na 2050 zelfs in combinatie met biocentrales om per saldo CO2 uit de atmosfeer te halen;
  2. Efficiëntieverbetering is absoluut noodzakelijk, zowel voor nieuwe investeringen als voor alle bestaande sectoren (transport, industrie, bebouwde omgeving, etc.);
  3. Majeure investeringen in hernieuwbare energie en energiedistributiesystemen zijn nodig;
  4. Nucleaire energie is niet noodzakelijk, maar kan wel een oplossing bieden;
  5. Het is mogelijk om iedereen te voorzien van moderne vormen van energie;
  6. Totale mondiale jaarlijkse investeringen variëren tussen USD 1,7 en 2,2 biljoen.

Enkele opmerkingen hierbij:

  • Er is nog veel onderzoek nodig voor betrouwbare en langdurige CO2-opslag en het publieke draagvlak in Nederland is bijzonder laag door Barendrecht. Toch moet door testlocaties ervaring worden opgedaan.
  • Het investeringsniveau van duurzame energie is mondiaal tussen 1990 en 2010 ongeveer verhonderdvoudigd, het huidige niveau bedraagt ca. USD 230 miljard  per jaar.
  • De huidige CO2-prijs is veel te laag. De prijs moet richting de 15 – 45 USD/ton CO2 gaan bewegen en op lange termijn naar 115 USD/ton CO2.
  • Door “slimme” maatregelen te treffen, wordt ook de luchtvervuiling minder in huis en daarbuiten. Deze “slimme” maatregelen kosten met elkaar minder dan als hiervoor losse energie-, luchtvervuiling- en gezondheidsmaatregelen getroffen zouden worden.
  • Men schat dat op dit moment jaarlijkse ca. USD 1,3 biljoen  aan subsidie wordt gegeven aan fossiele brandstoffen.
  • De studie is niet in opdracht van overheden gemaakt.

Voor meer Engelstalige informatie over deze massieve studie, klik hier.

Politiek eensgezind over Nationaal Energie Akkoord

Tijdens het Nationale Verkiezingsdebat Energie op 3 september j.l. in Nieuwspoort waren de energiewoordvoerders van CDA, CU, D66, PvdA, PvdD, SP en VVD  eensgezind om na 12 september te werken aan een breed politiek draagvlak voor een zogenaamd Nationaal Energietransitie Akkoord. René Leegte van de VVD, waarschijnlijk de grootste partij na 12 september, gaf aan de politieke partijen na de verkiezingen te willen uitnodigen voor een gesprek hierover. Ook was er unaniem steun voor het initiatief voor de Groene Investeringsmaatschappij. Klik hier voor een korte samenvatting van het debat.

Helden uit noodzaak

De Australische ondernemer en activist Paul Gilding was in NL om zijn boek “Helden uit Noodzaak” te promoten. In een kort gesprek met hem in Austerlitz, vertelde hij dat de ecologische, economische en ethische (normen en waarden) crisis onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden en oplossingen dus ook integraal hierop een antwoord dienen te geven: snel en adequaat. In zijn ogen zou de beste aanpak een aanpak zijn zoals ten tijde van de tweede wereldoorlog: het snel omvormen van de Amerikaanse economie naar een oorlogseconomie. “Helaas beseffen nog weinigen dat onze huidige aanpak niet duurzaam is”. Kenmerkend is de eerste zin van het boek: “De aarde is vol”. Een optreden van hem met deze titel is hier te zien.

Energie besparen: je verdient ‘t!

Energie besparen is vaak de meest kostenefficiënte manier om vraag en aanbod op de huidige energiemarkt te matchen tegen een redelijke prijs. Nu ondervindt de economie de gevolgen van een hoge prijs van olie en gas door een stijgende vraag en achterblijvend aanbod. In de macro-economische kostencurves van Energieonderzoek Centrum Nederland en McKinsey waarin de kosten van maatregelen om energie te besparen zijn uitgezet tegen de vermindering van CO2-uitstoot, staan steevast de maatregelen voor energiebesparing als meest rendabele opties gepresenteerd. Met een significant effect op de CO2-uitstoot en daarmee samenhangend verminderd energieverbruik.

Waarom gebeurt het dan niet? Een aantal oorzaken: energiekosten vormen -voor sommige bedrijven- maar een deel van de kosten , de investering wordt als hoog ervaren, men is zich niet bewust hoeveel energie men verbruikt.

Wat is de oplossing? De overheid stimuleert zakelijk zuinig rijden en de aanschaf van energiezuinige technologie via fiscale maatregelen. Geef als bedrijf uw inkopers opdracht om de energiekosten te verlagen: zij ontdekken nog veel laaghangend fruit en de rendementen liegen er niet om! De investering wordt gemakkelijker betaald door het verschaffen van zogenaamde duurzaamheidsleningen voor –op dit moment nog- burgers. Dit zijn goedkope leningen voor investeringen in energiebesparing aan de woning. Aflossing en rente wordt betaald uit de bespaarde energiekosten. Ten slotte: met de slimme meter, die op afstand uitleesbaar is, wordt het gemakkelijk voor de bewoner zijn verbruik af te lezen via bijvoorbeeld zijn smartphone in combinatie met een speciale “app”.
De boodschap is simpel : wie energie bespaart heeft minder kosten. Wie zich als bedrijf of bewoner verdiept in energiebesparing, ontdekt een wereld aan aantrekkelijke mogelijkheden. Energiebesparing: gewoon doen, je verdient ‘t!

Noorden investeert om te besparen

Medio 2015 moeten in de noordelijke provincies Groningen, Fryslân en Drenthe 100.000 woningen energiezuinig zijn. De grootste klap wordt in de bestaande bouw gemaakt. Het initiatief slaat duidelijk aan: in een jaar tijd hebben de regelingen al ruim € 47 miljoen aan investeringen door particulieren en corporaties losgemaakt. Milieu en werkgelegenheid varen er wel bij.

De gezamenlijke ambitie van de drie provincies is uitgewerkt in het ‘100.000 woningenplan’. Naast projecten voor de nieuwbouw gaat het vooral om het energiezuiniger maken van de bestaande bouw: hier liggen immers de grootste kansen. In Noord-Nederland gaat het om ongeveer 750.000 woningen, dat is 10% van de landelijke woningvoorraad. Rond de 65% hiervan is in handen van particuliere woningeigenaren en zo’n 30% is van corporaties. Overigens is naast het besparen van energie ook het behouden van werkgelegenheid in de bouwkolom een belangrijk reden achter het plan.

Ervaringen tot nu toe

Om het ambitieuze doel te realiseren hebben de noordelijke provincies eigen middelen ingezet en budget aangevraagd bij het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en Pieken in de Delta. Per provincie is 2,25 miljoen euro gereserveerd, in totaal voor het noorden dus 6,75 miljoen euro. Ditzelfde bedrag is nu ook beschikbaar vanuit het EFRO (6,75 miljoen) én Pieken in de Delta (6,75 miljoen), in totaal dus 20,25 miljoen euro! Met een dergelijk budget kunnen de provincies echt een verschil maken.

Inmiddels zijn er twee subsidieregelingen opgesteld: voor particuliere woningeigenaren en voor corporaties. Beide regelingen worden uitgevoerd door het Samenwerkingsverband Noord-Nederland (SNN).

Het budget voor de regeling voor corporaties bedraagt tot 1 november 2011 per provincie 3 miljoen euro. De corporaties kunnen subsidie aanvragen voor twee typen innovatieve projecten gericht op sociale huurwoningen. Het eerste type betreft het verbeteren van de energielabels van ten minste vijftig woningen die in ieder geval label C moeten halen. Het tweede type project betreft het renoveren van ten minste tien woningen tot energieneutrale woningen. Het initiatief van de provincies slaat duidelijk aan. Tot nu toe hebben dertien corporaties al subsidie aangevraagd, waarvan twee voor de energieneutrale woningen, en is aan twaalf projecten al subsidie toegekend.

De subsidieregeling voor particulieren was eveneens succesvol. Particuliere woningeigenaren konden subsidie ontvangen over 20% van de kosten voor energiebesparende maatregelen, die in de regeling genoemd werden, tot een maximum van tweeëndertighonderd euro. Het budget voor de regelingen bedroeg zeven ton euro (Drenthe) tot een miljoen euro (Groningen/Fryslân) en was binnen vier maanden uitgeput. Opvallend is dat bijna 60% van de aanvragers de maatregelen neemt om te besparen op de energiekosten. Ook zijn in ruim 40% van de aanvragen zonnepanelen opgenomen omdat leveranciers/installateurs de subsidie gingen promoten. Verder heeft 20% een maatwerkadvies laten uitvoeren voor de subsidieaanvraag.

Vervolg

Gezien de ervaringen tot dusver is besloten om een volgende subsidieregeling zo veel mogelijk te baseren op een verbetering van het energielabel en maatregelen uit het maatwerkadvies. Hierbij willen de provincies ook meer aansluiten op de systematiek van het rijk. De volgende subsidieregeling zal ook soberder zijn, zodat meer particulieren kunnen profiteren. Daarnaast kijken de provincies ook naar de mogelijkheden om via leningen en dergelijke particulieren extra budget te bieden. Zo komen er binnenkort in de gemeenten Assen en Meppel al twee fondsen met duurzaamheidsleningen beschikbaar om ervaring met dit instrument op te doen; het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) treedt daarbij op als intermediaire organisatie.

Milieu én werk

Door particuliere woningeigenaren worden € 7,4 miljoen en door de corporaties maar liefst € 40 miljoen aan investeringen gepleegd. Het mag duidelijk zijn dat naast alle verminderde CO2-uitstoot door energiebesparing en opwekking van duurzame energie mede dankzij de regelingen ook een flinke impuls aan de regionale werkgelegenheid wordt gegeven.

(artikel in IPO milieuwerk 1, maart 2011)Cartoon overgenomen uit IPO milieuwerk

Armoede en energiebesparing

Een belangrijke notie voor gemeenten op het weblog van de VNG Magazine over armoedebestrijding en energiebesparing, een issue waar corporaties in het kader van de discussie over de hoogte van de woonlasten al mee te maken hebben.

Nederland krijgt nieuwe energie!

Overhandiging 45.000 handtekeningen

Overhandiging 45.000 handtekeningen

Vanuit de denktanks over duurzaamheid van CDA, ChristenUnie, D66, GroenLinks, PvdA, VVD en SGP zijn op 7 december 2010 45.000 handtekeningen van burgers overhandigd aan de woordvoerders energie uit de Tweede Kamer om een kamerdebat af te dwingen over het visieloze en inconsistente Nederlandse energiebeleid. Tijdens deze bijeenkomst in de oude Tweede Kamer gaf hoogleraar Herman Wijffels (UCAD) aan dat volgens energie-experts (van ECN, KEMA, RUG, Tennet, UU, etc.) ca. 2/3 van de energiehuishouding in 2050 duurzaam kan zijn. Met politieke wil om fundamentele keuzes te maken kan het percentage oplopen tot 100%. Daarmee is de doelstelling van Nederland krijgt nieuwe energie haalbaar!

Eerder was op 16 maart tijdens een persconferentie in Nieuwspoort de verklaring van Utrecht en het voorstel “Nederland krijgt nieuwe energie voor welvaart en welzijn in de 21e eeuw” gepresenteerd en aangeboden aan de fractievoorzitters (en hun vervangers) van deze partijen: helaas was de VVD niet aanwezig om deze documenten in ontvangst te nemen. De doelen uit het voorstel zijn om jaarlijks in Nederland 3% energie te besparen en 7% groei in duurzame energieopwekking te realiseren. Dit is mogelijk door een samenhangend pakket van maatregelen die in de verklaring van Utrecht en het voorstel zijn genoemd. Uiteindelijk kan dit in 2050 leiden tot een geheel duurzame energievoorziening. De reacties van de politieke partijen waren overwegend positief.

De verklaring, het voorstel, de lijst van aanbeveling en het persbericht zijn hier te downloaden.

Gezocht: lef en moed

Cartoon Kopenhagen summit Economist 211109

Vele regeringsleiders zullen afreizen naar Kopenhagen om hun betrokkenheid te tonen voor de gevolgen van het veranderende klimaat. Het is duidelijk: niets doen is geen optie. Om de gevolgen nog een beetje in de perken te houden, moeten de onderhandelaars in Kopenhagen stevige reducties durven toezeggen: meer dan 50% vermindering van de uitstoot in 2050.

Het zijn noodzakelijke doelstellingen, er is echter een duidelijke maar: wie gaat de lastige keuzes maken, die nodig zijn voor het bereiken van de doelstellingen? Wie maakt een duurzame energieproductie mogelijk, als er nog volop kolen zijn? Wie gaat ervoor zorgen dat strenge eisen aan voertuigen gesteld gaan worden, als er in de autosector zoveel banen op de tocht staan? Met andere woorden: welke politici hebben het lef én de moed een begin te maken met op korte termijn impopulaire, maar in mijn ogen op lange termijn noodzakelijke maatregelen? Wereldwijd zijn het een handjevol, maar ik zoek nog verder met een led-lampje.

(Verkort gepubliceerd in de Optiek-pagina van het FD van 8 december 2009; cartoon overgenomen uit The Economist 211109)